آمار سایت

بازدیدکنندگان : 6265445
ما 141 مهمان آنلاین داریم
آیا برجام می تواند همه چیز باشد؟؟ چاپ فرستادن به ایمیل
خبر
سه شنبه, 22 خرداد 1397 ساعت 10:44
علی ایار( پژوهشگر مسایل اجتماعی)/پس از فروکش نمودن دعوای موافقان و مخالفان برجام هم در عمل و هم در عرصه   قد و نظر وضعیت شاخص های مذکور در کانون توجه قرار خواهد گرفت. بنابراین خروج متعهدین از این توافق برای دولت نشانه شکست نیست بلکه تنها نشانه بد عهدی دولتی است که نقض پیمان می کند و البته حفظ برجام  حتی  در کمال و تمام آن تنها با اصلاح داخلی می تواند به بهبود وضعیت کمک کند و بدون  توجه به موارد مذکور  حتی با تحقق برجام هم افقی تازه ای پیش رو گشوده نخواهد شد.

تفکر و تحلیل بر حسب دوآلیسم ها( دوگانه های) همیشه با خود کژ فهمی و خطای تحلیلی ، راهبردی  و عملیاتی را به همراه می آورد. به عبارت دیگر امور را باید پیوستاری دید  نه در قالب دوگانه های( موافق/ مخاف؛ سیاه و سفید و ..) موضوع "برجام " در جامعه ما بر حسب منطق دوگانه، فهم و تحلیل می شود دوگانه موافقان و مخالفان ، و البته سیطره این نگاه  های به ظاهر متفاوت  اما  کاملا مشابه در نفهمیدن واقعیت برجام  اجازه نمی دهد که واقعیت " برجام"  شناخته شود. پیرامون برجام  جدال های نظری زیادی بین خواص و عامه شکل گرفته و  هنوز هم  ادامه دارد. باید پذیرفت در نظام پیچیده بین المللی  توافق های مشترک یعنی داشتن منافع و در عین حال تهدیدات مشترک، ارتباطات بیشتر و سرمایه اجتماعی بین الملی  و وجاهت بیشتردر عرصه جهانی.  نتیجه برجام هرچه باشد  سیاست ورزی  عالمانه  و پایبندی کشور به این توافق  به یقین برای ما سرمایه ای   نمادین در افکار عمومی  محسوب می شود.   اما آنچه در این تحلیل مد نظر است فهم برجام در بین نیروهای اجتماعی و سیاسی در داخل کشور است و پیامد های مترتب بر فهم های متفاوت از برجام در درون کشور است. زیرا  هرگونه تعریف و برداشتی  از برجام  می تواند بر نگرش ، فهم و کنش ما ، از  حال و آینده تأثیر گذار باشد.  می تواند موج از امید و نا امیدی در جامعه ایجاد کند. برداشت های  موافقان و مخالفان که به طرق متفاوت  و در مقاطع متفاوت برجام را معادل " همه چیز " می دانستند  با خود "بن بست اجتماعی" و البته غفلت از بسیاری از مولفه ها در تدبیر امور به همراه داشته  و دارد. به منظور روشن شدن ادعای فوق  سه خوانش از برجام را توضیح می دهیم  و درپایان  به اختصار تشریح خواهیم نمود  که تحلیل موافقان و مخالفان چگونه در سطحی نگری و کژ فهمی و در نهایت امیدواری و نا امیدی غیر واقع بینانه  و فروکاهش  مشکلات و تواتمندی های کشور به  "سرنوشت برجام" می توانند به یک اندازه گمراه کننده باشد. این سه خوانش عبارتند از:
1-    برجام در آغاز معادل همه چیز: این مدعای اصلی موافقان و هوادارن برجام در آغاز بود،  همه گیر شدن این تفسیر از برجام اذهان عموم را مجاب کرده بود که در فردای برجام  بهشتی  خلق خواهد شد که تمام تنگنا ها و مسایل اجتماعی - اقتصادی را ازبین برده  و تمام مناقشه های ملی و بین المللی ما را  در داخل  و  در جامعه جهانی که از تقاطع و تراکم های پیچیده بر خوردار است   به یکباره  و یا حداقل در کوتاه مدت حل خواهد شد؛  و در نتیجه بزرگ ترین دستاورد دولت را برجام و برجام را علت العلل دانسته و تحقق آن را معادل با رفاه جامعه ایرانی تعبیر نمودند.این فهم و خوانش البته یک فهم بسیار ساده و مکانیکی  از روابط بین الملل و آیین کشور داری و فهم مسایل اجتماعی و اقتصادی بود. همگانی شدن این خوانش در صورت عملیاتی نشدن برجام به موجی از احساس نا امنی ، تردید  در بین شهروندان و دلسردی و یأس در بین کنشگران سیاسی منجر خواهد شد.
2-     برجام در پایان معادل همه چیز: این مدعا ، تفسیر مخالفان برجام،  البته در  این روز هایی است که  خروج آمریکا و   عدم پایبندی  آمریکا به تعهدات، برجام را د رافکار عموم بسیار تضعیف کرده است،  این ها هم تفاوت چندانی با موافقان و معتقدان افراطی به برجام ندارند،  این طیف هم به نوعی دامن به فهمی از برجام می زنند که برجام علت العل مشکلات بوده و با خروج از برجام مشکلات حل نشده و ظرفیت و توانمندی برای فرا رفتن از وضعیت موجود نمی شناسند و شکست این توافق را   نشانه ناکامی دولت و سیه روزی مردم  دانسته و تمام تلاش های دولت را  بی نتیجه دانسته اند و دولت را شکست خورده می دانند.
3-     برجام نه در آغاز و نه در پایان همه چیز نبوده و نیست( نگاه بخشی به برجام):  در این رویکرد برجام بایستی تنها به عنوان بخشی از بسته اصلاحات  و برنامه های عملیاتی دولت تلقی کرد. که  دوگانه موافقان و مخالفان برجام اجازه ورود این این انگاره به اذهان کنشگران سیاسی و عامه مردم نداده است و نمی دهد، واقعیت این است که برجام علت العل مشکلات و وضعیت کنونی کشور نیست که با تحقق آن لزوما ما شاهد ارتقاء چشمگیر شاخصهای توسعه ای، کیفیت زندگی، سرمایه اجتماعی ، کاهش نابرابری های اجتماعی  باشیم و با خروج از آن هیچ چاره ای برای بهبود وضعیت و ارتقاء شاخص های زندگی در ایران نباشد و سیه روزی فرجام کشوری با این قابلیت ها ی عظیم انسانی باشد. اگر چه ماندن در برجام قطعا می تواند به بهبود نسبی وضعیت کشور کمک کند و خروج از آن هم در کاهش کیفیت زندگی و شاخص های رفاه موثر باشد.  سوالی که از کنشگران و معتقدان به دو رویکرد اول می توان پرسید این است که  حتی در صورت تحقق برجام و عاید شدن منافع حاصل از این توافق نامه چه تضمینی وجود داشت که لزوما ما شاهد کاهش نابرابری اجتماعی- اقتصادی، بیکاری، و یا افزایش بهبود نسبی شاخص های کیفیت زندگی و ارتقاء سرمایه اجتماعی نحیف شده در کشور باشیم.   زیرا در صورت وجود فساد رشد بالای اقتصادی لزوما به ریشه کنی فقر و بیکاری منجر نمی شود؛ بلکه می تواند دامنه تبعیض و محرومیت را گسترده تر  کند، در این رویکرد تلاش برای ماندن در برجام در چارچوب منافع ملی اکسیر حیات بخش تلقی نمی شود و فهم مکانیکی از  شرایط و مسائل مبتلا به کشور ارائه نمی شود.  که در نهایت به امیدواری و یأس های غیر واقع بینانه  منجر شود. ما نیاز به برجام های مختلف در درون کشور داریم که البته برخلاف نگاه دوگانه  انگاری  در تحلیل این قابلیت وجود دارد که همزمان با تمرکز بر برجام   به مثابه فرصت از سایر فرصت ها و تهدیدات چشم پوشی نکنیم. وضعیت اعتماد مردم  و سرمایه اجتماعی جامعه ، فساد و ویژه خواری، پول شویی، رانت اطلاعاتی، خانواده گرایی، مهاجرت نخبگان، مهاجرت روستاییان به شهر، خالی شدن روستا ها از سکنه، بلا استفاده ماندن توان جوانان تحصیلکرده  و البته بیکار، نابرابری و فاصله شدید طبقاتی و نابرابری های فضایی شکل گرفته ... مسائلی هستند که اهمیتی کمتر از برجام ندارند. برای دولت فرصت هایی وجود دارد که تمرکز  بر آنها، در بلند مدت ، چندین برابر برجام ،عایدی خواهد داشت در شرایطی که  بنا بر تحقیقات رسمی 8/68 درصد  مردم  معتقدند  که هر کسی پول و پارتی نداشته باشد حقش پایمال می شود؛ 9/59 درصد مردم عقیده دارند که  وضعیت صفات مثبت اخلاقی در 5 سال آینده بدتر و همچنین  9/63 درصد بر این باورند که فاصله بین ثروتمندان و فقرا بیتشتر خواهد شد. باید اولویت اول اصلاحات اداری باشد ، سوالی  که از مدافعان  دو رویکر د نخست می توان پرسید این است که تحقق و عدم تحقق برجام چه تاثیر ی بر وضعیت سلامت یا فساد سازمانی کشور دارد؟ تلاش برای سلامت سازمانی و اداری و جلب اعتماد شهروندان و ارتقاء سرمایه اجتماعی اگر از  برجام مهم تر نباشد بی شک اهمیت کمتر ی ندارد. و صد البته در کنار این تهدیدات که نیاز به توجه دارند فرصت های عظیمی هست که باز به اندازه برجام می توان آن را به مثابه پیشران کشور در مسیر توسعه به کار بست که  متأسفانه زیر سایه دعوای مخافان و موافقان برجام  و هزاران دعوای دگر ، همچنان بلا استفاده مانده است.  نظام به طور کلی  و دولت روحانی به لحاظ اجتماعی بهترین شرایط برای اصلاحات اداری و سیاسی در اختیار دارد  بنابر  پیمایش های ملی چیزی حدود 60 درصد مردم خواهان اصلاح وضع موجودند، اصلاح بدون تغییرات رادیکالی و اساسی به عبارت رایج اصلاح با حفظ چارچوب های نظام  و تنها و عده کمی خواهان تغییرات جدی و رادیکالی و تنها عده بسیار قلیل و کم تری خواهان وضع موجو،د بدون تغییر هستند.  بنابراین نظام و دولت می توانند به پشتوانه این مطالبه و پنداشت عمومی و حمایت اجتماعی بر خواسته از بطن واقعی مردم، اصلاحات به معنای واقعی کلمه و مورد نظر مردم  که  همان شفافیت، سلامت ادرای، کاهش نابرابرِ، ویژه خواری ، برابری عملیاتی در برابر قانون و ...  اجرایی نمایند .  با این  نگاه است که با  ماندن و یا خروج از برجام ما کار را تمام شده تلقین نکرده  و فهمی منطقی از فرصت ها و تهدیدات پیش روی کشور خواهیم داشت. در نهایت وضعیت برجام و عایدات ناشی از آن یک از مولفه های ارزیابی کارنامه دولت کنونی است، سایر شاخص های توسعه سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، حاکمیت خوب و.. نیز باید مورد توجه قرار گیرد، زیرا پس از فروکش نمودن دعوای موافقان و مخالفان برجام هم در عمل و هم در عرصه   قد و نظر وضعیت شاخص های مذکور در کانون توجه قرار خواهد گرفت. بنابراین خروج متعهدین از این توافق برای دولت نشانه شکست نیست بلکه تنها نشانه بد عهدی دولتی است که نقض پیمان می کند و البته حفظ برجام  حتی  در کمال و تمام آن تنها با اصلاح داخلی می تواند به بهبود وضعیت کمک کند و بدون  توجه به موارد مذکور  حتی با تحقق برجام هم افقی تازه ای پیش رو گشوده نخواهد شد.

 

نظرات  

 
+2 #1 بیگی 23 خرداد 1397 ساعت 10:53
دورد بر دکتر ایار استاد توانا و تحلیل گر، از مدیریت سایت خواهشمندست مطلب حسنک در سه پرده برای استفاده مخاطبان در این جا بزاره
نقل قول
 

افزودن نظر

کد امنیتی
تصویر جدید

JSG_SUPPORT